جانوران بی مهره
بی مهره ها
بی مهرگان جانورانی هستند که ستون فقرات و یا اسکلت استخوانی ندارند. دانشمندان نزدیک به یک میلیون گونه در حال حیات از بی مهرگان را شناسایی کرده اند اما اینها تنها
بخش کوچکی از تعدادکل بی مهرگان در حال حیات دنیا را تشکیل می دهند.
دانشمندان حدس می زنند که شاید 30 میلیون گونه در حال حیات از بی مهرگان در جهان وجود داشته باشد.اما آن چه که از این گونه آمارهای
سرسام آور مشخص می شود این است که بیش از 97 درصد از تمام گونه های جانوری در حال حیات بی مهرگانند. مهره داران یعنی گروهی که ما انسان ها و تمام پستانداران دیگر و نیز پرندگان،
خزندگان، دوزیستان و ماهی ها به آنها تعلق داریم به مراتب تعداد بسیار کمتری را نسبت به عموزاده های بی مهره مان تشکیل می دهیم.
بیش از سی گروه از بی مهرگان وجود دارند. برخی از این گروه ها که شناخته شده ترند عبارتند از: بندپایان، کیسه تنان، خارپوستان، نرم تنان، کرم های حلقوی و اسفنج ها.
تنوع بی مهرگان برای هر کسی که تلاش می کند این گروه از جانوران را بشناسد می تواند خسته کننده باشد. اما با جست و جو در اختلافات بی مهرگان با هم در زمینه های ساده،
دانشمندان توانسته اند این گروه بزرگ از جانوران را به زیر گروه هایی تقسیم و به شکل قابل فهم تری طبقه بندی و توصیف کنند.
طبقه بندی جانوران بی مهره:
اسفنج ها
کیسه تنان
کرم ها
نرم تنان
بندپایان
خارتنان
اسفنج ها:
کیسهتنان نامی بود که در قدیم به شاخهای از بیمهرگان داده میشد. در طبقهبندیهای جدید بخش بزرگی از آن شاخه را جدا کرده و با نام کنیداریا میشناسند.
حیواناتی از قبیل هیدر، مرجان، شقایق دریایی، و عروس دریایی در این گروه قرار داشتند. طول عمر این جانوران متفاوت است. مثال: شقایق دریایی ۱۰۰ها سال عمر میکند در صورتی که عروس دریایی فقط حدود ۴ ماه عمر میکند.[۱] کیسه تنان به دو شکل متفاوت دیده میشوند:نوع اول پولیپ نام دارد ونوع دوم مدوزآنام داردنوع اول دارای یک شکل استوانهای است که توسط یک پایه به بستر دریا چسبیده است و چتر مانند هستند دهان در سطح مقعر زیرین ودر انتهای لوله باریکی به نام مانوبریم قرار دارد ودر حاشیه چتر بازوانی دارند.
انواع کیسه تنان
مرجانها:
مرجانها فقط ۱٪ از بستر دریاها را پوشش میدهند. مرجانها ۲۵٪ از تمام حیات دریا را در خود حفظ میکنند و بسیاری ازانواع ماهیها در مرجانها زند گی میکنند. هر کدام از مرجانها یک اکوسیستم کامل هستند.
مرجانها مقر زندگی گیاهان و جانورانی است که خودا اکوسیستم کاملی هستند. بیش از ۸۰۰۰۰ گونه حیاتی در مرجانها زندگی میکنند.
مرجانها ۶/۱ سواحل دریاها و خشکیها را محافظت میکنند مثلا: جزیرههای کم ارتفاع را در برابر خشم امواج و فرسایش دریاها محافظت مینمایند.
هر یک متر مربع مرجان از نظر اقتصادی برابر ۴۷۰۰۰ دلار میارزد به طوریکه بزرگترین صنعت توریست جهان با جذابیتهای طبیعی که ۱۰٪ از کل صنعت توریست را پوشش میدهند. از مرجانها جهت تولید داروهای ضد سرطان ونیز و جهت پیوند استخوان استفاده میگردد.
مرجانها به غیر از غذا یک مکان برای زندگی موجودات دریایی هستند. این موجودات قدیمیترین اکوسیستم زمین هستند و جوانترین گونه مرجانها ۱۸۰۰۰ سال عمر دارند.
مرجانها گونهای از جاندارانند که نه گیاهند و نه جانور بلکه ماینرال نام دارنند که از موادی به نام زوکسانتیلا تشکیل یافتهاند.
مرجانها دو دستهاند: مرجانهای نرم و مرجانهای سخت. مرجانهای نرم: از اجزایی به نام پلیپس تشکیل شدهاند. پلیـپسها در درون خود مایعی ژله مانند دارند. دهان مرجانهااز اجزایی به نام تنتیکلز تشکیل شدهاست که به وسیله آن پلنکتونها را به دام میاندازد.
مرجانها به دو طریق تقسیم سلولی و حرکت لاروها تولید مثل میکنند. مرجانها سیستم دفاعی و تهاجمی هم دارند. مرجانها زندگی همیارگونهای دارند. مرجانها تا جایی که مواد غذایی دارند رشد میکنند، سپس رشد آنان متوقف گردیده و اجازه رشد به گونههای دیگری میدهند که فرصتهای غذایی مناسب تری دارند.
خطرات تهدید کننده ی مرجانها
* خشک کردن دریاها
* آلودگی دریاها
* گسترش شهرکهای ساحلی
* ماهیگیری بیش از حد
* گرم شدن زمین
* آب شدن یخهای قطبی
* شکاف لایه اوزون
برطبق آمار سازمان اقیانوسشناسی آمریکا مرجانها در حال انقراض هستند.
************************************************
عروس دریایی
عروس دریایی گونهای از بیمهرگان است که در شاخه کنیداریا طبقه بندی می شود. این موجودات قادر به شنا کردن می باشند . گونههای متفاوتی از این جاندار وجود دارد از جمله Scyphozoa ( بیش از ۲۰۰ گونه ) ، Staurozoa (در حدود ۵۰ گونه) ، Cubozoa (در حدود ۲۰ گونه) و Hydrozoa (در حدود ۱۰۰۰-۱۵۰۰ گونه ) . عروس دریایی در همه اقیانوسها یافت میشود . گونهای از آنها در آب شیرین زندگی می کن که اندازهای کمتر از نیم اینچ و رنگی سفید و روشن دارد . این گونه نیش ندارد .
در بسیاری از مناطق عروس دریاییها را در آکواریم نگهداری می کنند .
ساختار عروس دریایی
این موجودات دارای ساختار زیبایی هستند، به همین جهت عروس دریایی نامیده میشوند. عروس دریایی، در اعماق متوسط دریا زندگی میکند و بین ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر قطر دارد و بدنی چتر مانند و شفاف ژلاتینی دارد. قطر بدن در مرکز چتر و در حاشیه لبهها، نازک است و تعدادی تانتاکول در لبه دارد.
دهان چهار گوش در قسمت وسط بدن قرار دارد که به یک حلق لولهای با مقطع ۴ گوش وصل میشود و انتهای حلق به معده ختم میگردد که دارای ۴ جیب شعاع است. معده چهار قسمتی است و از این قسمتها، لولههای گوارشی یا معدی منشا گرفته و به صورت مجرای شعاعی حلقوی قرار گرفته و مواد غذایی را به قسمتهای مختلف میرسانند. در اطراف دهان ۴ بازوی دهانی وجود دارد. در لبه چتر عروس دریایی، تعداد ۸ عدد برآمدگی به فواصل مناسب با هم قرار دارند که این برآمدگیها دارای ساختار حسی هستند و حاوی ذرات شعاعی یا استاتولیتها بوده و نیز ۲ چشم ساده در جدار عضو تعادلی خود دارند.
حداقل دو شبکه عصبی وجود دارد که یکی از آنها تمامی سطح روی و زیر چتر و تانتاکولها را عصبدار کرده و جریانات عصبی را به آرامی منتقل میکند و در تنظیم حرکات موضعی و متمرکزی نظیر تغذیه دخالت میکند. دومین شبکه عصبی، به نواحی زیر چتر محدود شده و جریانات عصبی را به سرعت منتقل میکند و باعث تنظیم انقباضات چتر هنگام شنا میشود.
سیستم تناسلی و تولید مثلی در عروس دریایی
چرخه زندگی در اورلیا شامل دو مرحله جنسی و غیر جنسی است. در ضمن جنسها جدا از هم هستند. در مرحله جنسی، غدد جنسی نعل اسبی شکل، به تعداد ۴ عدد در قسمت زیر چتر در کنار کیسههای معدی قرار دارند و از قسمت بیرون اورلیا میتوان آن را دید. در مدوز نر یا اورلیای نر، اسپرمها از غدد تناسلی آزاد شده، وارد حفره گوارشی شده و از راه دهان در آب دریا آزاد میشوند و در جستجوی مدوز ماده خواهند بود.
اسپرمها از طریق دهان اورلیای ماده، وارد حفره گوارشی شده و در آنجا با تخمکهای آزاد شده از غدد جنسی ماده ترکیب میشوند. لقاح که صورت گرفت، تخمهای حاصل از لقاح، حفره گوارشی را ترک کرده و در کیسههای پرورشی مخصوصی که در شیار بازوها بوجود میآید، جای میگیرند.
تخمها بعد از طی مراحل رشد و نمو، هر کدام به صورت لاروی مژکدار درمیآیند و سپس این قسمت را ترک کرده و به صورت وارونه روی سطح سخت دیگر متصل میشوند. در این حالت لارو، مژکها را از دست داده و ساکن میشود و حدود ۱۲ سانتیمتر اندازه دارد و در این حالت به صورت پولیپ است.
لارو بدون مژک ممکن است برای ماهها یا سالها به این شکل باقی بماند. در اواخر پاییز و با شروع سرما، پولیپ رشد کرده و بطور عرضی تقسیم میشود، قطعه قطعه شده و قطعات عمیقتر میگردند و پولیپ به صورت مجموعهای از قطعات نعلبکی شکل درمیآید که لبه آنها دندانهدار است و این قطعات بوسیله لوله مرکزی با هم ارتباط دارند.
به تدریج قطعات از هم جدا شده و یکی پس از دیگری، پولیپ را ترک کرده و مدوزهای تقریبا ۸ لبی شناور را بوجود میآورند که این مدوزها رشد کرده و مدوز بالغ را ایجاد میکنند و هر کدام زندگی مستقل خود را به صورت یک عروس دریایی، ادامه میدهند.
**********************************************
شقایق دریایی
شَقایـِق دَریایی نام گروهی از جانوران آبزی شکارچی است.
شقایق دریایی از رده گلسانزیان (Anthozoa)، زیرردهٔ شِشمرجانیان (Hexacorallia) و راستهٔ شقایقهای دریایی (Actiniaria) است.
شقایقهای دریایی از وابستگان نزدیک مرجان دریایی، عروس دریایی و هیدر هستند.
شقایق دریایی به شکل کیسهای کوچک است که به وسیله پایی به نام صفحه پایهای به کف دریا چسبیده است و بدنی لولهایشکل دارد که به صفحه دهانی ختم میشود. دهان شقایق دریایی در میانهٔ صفحهٔ دهانی قرار دارد.
****************************************************
هیدرا سردهای (جنس) است از خانواده Hydridae.
گونههای این جنس، جانورانی شکارچی ساکن آب هستند، دارای کیسه گوارش یک طرفه، سر و مغز ندارند و در سراسر بدنش شبکه آب از تارهای عصبی کشیده شدهاست. این جانوران بازوهای زهری خود را که نماتوسیست نام دارد به سمت شکار خود پرتاب میکند و پس از برخورد بازو با شکار و فلج شدن آن، با همان بازوها غذا را به داخل کیسه گوارشی میبرد و هضم میکند و مواد زائد و هضم نشده را از راه دهان خارج میکند. اگر شرایط مساعد باشد هیدرا با روش غیرجنسی (جوانه زدن) و در غیر این صورت به روش جنسی تولید مثل میکنند.
برخی از زیستشناسان معتقدند که هیدرا هیچ وقت پیر نمی شود و عمر جاودان دارد. اگر چه برخی دیگر این نظریه را رد می کنند.
کرم ها:
نام کرم معمولاً به گروهی از جانوران گفته میشود که نرم تن و دارای بدنی بلند، بی استخوان و بدون پا هستند.
در طبقهبندی جانوران که در آغاز قرن نوزدهم انجام گرفت، تمام جانورانی که دارای بدنی دراز و فاقد ضمائم واضح بودند به کرمها موسوم شدند. کرمها به یونانی Helmenthes و به لاتین Vermes نام دارند. این جانوران بر خلاف سایر بی مهرگان یک انتهای قدامی یا سر که دارای اندامهای حسی است و به قصد روبروشدن با محیط بطرف جلو حرکت میکند و یک انتهای خلفی یا دم دارند .کرم ها تقارن دوجانبی (Bilaterally symmetrical) دارند.
صدها هزار نوع کرم وجود دارد که فقط ۲۷۰۰ نوع آن کرم خاکی هستند. بسیار از گونههای دریایی و آب شیرین نیز که معمولاً توسط زیست شناسان دیده میشوند نیز در زمره کرمها قرار دارند. شفیره و لارو حشرات نیز در گویش رایج کرم خوانده میشوند.
کرمها از لحاظ زندگی دو دسته کلی دارند : 1- آزادزی Free Livingworm و 2- پارازیتها (Parasitha) کرمهای آزادزی می توانند مواد را جذب و مصرف کنند . کرم های پارازیت زندگی آزاد ندارند و حیات آنها وابسته به موجودات میزبان است.
طبقه بندی
۱.کرمهای پهن : پستترین کرمها ، کرمهای پهن یا پلات هلمنتها میباشند که بدنهای نازک و نرم دارند. عده کمی از آنها آزادند و بیشتر آنها به حالت انگل هستند. این کرمها از 3 رده تورکیان ، بادکشداران ، و نواریان تشکیل شدهاند مانند کرم کپلک گوسفند و کرم کدو.
در زیر دو نمونه از کرم های پهن آبزی را مشاهده می کنید.
یکی از انواع کرم های پهن،کِرم کَدو یا تِنیا است که یک انگل روده است.
کرم کدو کرم پهن بلندی است که بدن آن از بندهای متشابه زیادی تشکیل شده و متعلق به خانواده سستودها است.
دو نوع کرم کدو در بدن انسان دیده میشود:
انواع دیگری از کرم کدو میتوانند انگل سگ یا گربهها شوند.
طول انگل
طول کرم کدو به نوع آن بستگی دارد. به طور مثال تنیای گاو میتواند ۱۲ متر طول داشته باشد. در کشورهای توسعه یافته این انگل با مصرف دارو به سرعت حذف میشود و به ندرت به ۲ متر میرسد.
ریختشناسی
کرم کدو دارای بدنی پهن و بلند و سفیدرنگ است که به آن امکان میدهد مواد گوارش یافتهٔ حاضر در روده میزبان را به طور مستقیم از طریق پوست وارد بدن کند. بدن آن قطعه قطعه میباشد. سر آن نسبتاً گرد بوده و دارای ۴ آلت مکش است. در بالای آنها نیز قلابی وجود دارد که مانع از کنده شدن انگل و دفع آن از بدن میزبان میشود.
چرخهٔ زندگی
لارو کرم کدو از طریق گوشت درست پخته نشده به انسان منتقل میشود. این لارو در بدن انسان رشد مییابد و پس از ۳ ماه قادر تولید مثل است. او تخمهای خود را در بندهای پایینی بدن خود نگاهداری میکند. هر کدام از این بندها هزاران تخم را در خود جای میدهد. این بندها از بدن انگل جدا شده و همراه با مدفوع از بدن میزبان خارج میشوند. حیواناتی (مثل خوک) که همه چیز را میخورند (خاک) و یا گاوها که همراه با خوردن علوفه مقداری خاک را نیز میبلعند این تخمها را جذب میکنند و به لوله گوارش خود راه میدهند. ابن تخمها همچنین میتوانند همراه آب به بدن میزبان منتقل شوند. تعداد بسیاری از این لاروها به علت جذب نشدن توسط میزبان مناسب از بین میروند. باید توجه داشت که تخم کرم کدو به میزبان واسطهای نیاز دارد تا بتواند به لارو تبدیل شود. این لاروها نمیتوانند در بدن همان حیوان بالغ شوند اما میتوانند خود را از لولهٔ گوارشی به سلولهای ماهیچهای برسانند. با مصرف گوشت آلوده به لارو کرم کدو که درست پخته نشده است، این انگل به بدن انسان راه مییابد و در روده بالغ شده و به کرم تبدیل میشود و به این ترتیب چرخه زندگی آن ادامه مییابد.
در صورت جذب تخم کرم کدو، انسان دچار انگل رودهای نمیشود، ولی میتواند میزبان واسطه قرار گیرد. در این صورت لاروها توسط جریان خون به ماهیچهها، قلب، چشم و در حالت وخیمتری به مغز و نخاع منتقل میشوند و در آنجا تشکیل کیست دهند. این حالت در مورد کرم کدوی خوک متداولتر است.
۲. کرمهای لولهای شکل : بدن آنها بدون تقسیم است. دارای بدنی باریک و استوانهای ، همراه با کوتیکول مقاوم و یک لوله هاضمه کامل و دایمی میباشند. این جانوران در میان جانوران پریاخته از حیث تعداد بعد از حشرات شاید مقام دوم را داشته باشند. جنسهای نر و ماده آنها معمولا از هم جدا میباشند و جنس نر کوچک تر از ماده است. نمونه بارز کرمهای لولهای ، کرم آسکاریس میباشد.
کرم معمولی روده انسان یا آسکاریس لومبریکوئیدس شایعترین نمونه از کرمهای لوله ای است . به وجود این انگل در روده انسان آسکاریازیس (به انگلیسی: ascariasis) گفته میشود . شاید یک چهارم مردم دنیا به این انگل آلوده باشند .
انتقال آلودگی از راه بلع تخم انگل در غذا میباشد . لارو انگل از تخم در روده آزاد شده و پس از مهاجرت به ریه با بلع مجدد وارد روده میشود . در روده طول کرمها حتی به سی سانتیمتر می رسد . عفونت اغلب بدون علامت است ولی ممکن است موجب تب، درد شکمی، اسهال و مشکلات گوارشی، کاهش وزن و علائم سوءتغذیه و... شود. گاه انگل بالغ و زنده در مدفوع مشاهده میشود .
درمان و پیشگیری
درمان با داروهای ضد انگل مانند مبندازول، آلبندازول، پی پیرازین و پیرانتل پاموآت است . رعایت بهداشت موجب پیشگیری است . انجام آزمایش مدفوع اغلب برای تشخیص مفید است .
۳. کرمهای حلقوی : بدن آنها مرکب از بسیاری قطعات حلقهای شکل ، همانند و یا قطعه میباشد. داشتن قطعات مشابه ، معمولا هم در شکل خارجی و هم در ساختمان داخلی از قبیل عضلات ، اعصاب و اندامهای گردش خون ، وازنش و تولید مثل نمایان است. کرمهای حلقوی شامل رده کم تاران ، رده پرتاران و رده زالوها میباشد.
کرمهای خاکی جانورانی هستند که دارای بدنی نرم می باشند. بدن آنها به بند هایی تقسیم شده است. آنها استخوان ندارند و معمولاً دراز و پوستی هستند. کرمها از گوناگونی زیادی برخوردارند. آنها در زمین می خزند. کرمهای خاکی در هر جایی یافت میشوند و طول آنها معمولاً بیشتر از ۳ سانتیمتر است. آنها بیشتر به رنگ صورت قهوهای یا صورتی تیره هستند.
سودمندی
کرمهای خاکی روزانه به اندازه وزنشان خوراک می خورند و بیرون میدهند و این کودی بی همتا برای تقویت خاک می باشد. از سودمندیهای دیگر آنها این است که آنها با سوراخ کردن زمین آب و هوا را در زمین پخش میکنند واین برای رشد گیاهان بسیار سودمند است.
بیشتر بدانید:
خداوند بیش از 3200 نوع کرم خاکی آفریده است .اين كرمها زمين را شخم مي زنند و سالي چند بار توليد مثل مي كنند.چند نوع محدود آن، با مابقي فرق دارد.از اين چند نوع محدود، يك نوع آمريكايي هست.
اين گونهها، در شرايط مناسب محيطي هر هفته توليد مثل ميكنند هر يك كرم از طريق تخمگذاري در هفته به يازده كرم افزايش مييابد.
بدليل داشتن %70 پروتئين در قياس با %22 پروتئين گوشت قرمز و همچنين داشتن امگا 3 و توليد كود بيولوژي از سال 1942 شناسايي و از سال 1979 بهرهبرداري اقتصادي از آن آغاز شده است.لازم به ذکر است که استفاده ی نوع خاصی از کرم خاکی به نام آیزینیا فوتیدا در تغذیه، در بسیاری از کشورها،امری عادی است. البته گفته میشود : قیمت آن بسیار گران و با روغن زیتون بسیار خوشمزه است! ( این کرم در فارسی"کرم قرمزخاکی حلقوی بارانی" و درزبان بین المللی " کرم قرمز کالیفرنیایی"نامیده می شود)
نرم تنان:
نَرمتَنان ( molluca ) شاخهٔ بزرگی از جانوران هستند.
در این شاخه ردههای جانوری شکم پایان، دوکفه ای ها، سرپایان، ناوپایان، گهواره های دریایی(کیتونها، نام پیشین: آمفینورا: Amphineura) و غیره قرار دارند.
۱۱۲ هزار گونه از نرمتنان شناخته شدهاست. همه نرمتنان به جز شمار کمی در آب زندگی میکنند. بدن بیشتر نرمتنان را صدف آهکی از بیرون میپوشاند .هر چه صدف بزرگتر و سنگینتر باشد حرکت جانور کندتر است.
شکمپایان (Gastropoda) یکی از ردههای جانوری هستند. این رده پس از حشرات از نظر تنوع بزرگترین رده جانوری است.
حلزون هاو خاره چسب ها نیز جزئی از شکمپایان هستند.
جانوران این رده در صورت داشتن پوسته، پوستهای معمولاً پیچخورده دارند. در اثر پیچخوردگی، بدن آنها تقارن خود را از دست دادهاست. بعضی تکجنسی یا هرمافرودیت هستند.
****************************
دوکَفهایها (Bivalvia) ردهای از جانوران نرمتن هستند. این رده را تبرپایان (Pelecypoda) نیز نامیدهاند.
دوکفهایها معمولاً صدفهای دوتکهای دارند که کمابیش متقارن هستند. این رده دارای ۳۰ هزار گونه است که شامل گوش ماهی∗، صدف دو کفه ای∗، صدف خوراکی∗ و نرمتنها∗ است.
همه دوکفهایها آبزیهستند برخی از آنها دریازیاند و برخی دیگر در آبهای شیرین زندگی میکنند.
دوکفهایها سوهانک ندارند و از راه رد کردن آب از خود و غربال کردن خردهریزههای درون آب تغذیه میکنند.
برخی از دوکفهایها سطحزی∗ هستند یعنی خود را به سطوح گوناگون درون آب میچسبانند. این کار را گاه از طریق چسباندن رشتههایی به نام رَسَنَک ∗ و گاه از طریق سیمانیشدن آلی انجام میدهند. برخی دیگر درونزی∗ هستند یعنی خود را در شن و ماسه یا دیگر رسوبات دفن میکنند. اینگونه از دوکفهایها معمولاً پاهای نیرومند ماسهکَن دارند. برخی از دوکفهایها قادر به شنا کردن هستند.
*****************************
بازوپایان (Brachiopoda) یکی از شاخههای اصلی جانوران بیمهره هستند.
بازوپایان کفزی و دریازی هستند و بدنشان دارای دو کفه میباشد و به این خاطر ظاهر ایشان با دوکفهایها همانندی دارد ولی درون این کفهها تفاوت بسیاری بین بازوپایان و دوکفهایها وجود دارد. تفاوت عمدهای نیز در تقارن جانبی این کفهها میان این دو گروه وجود دارد.
بازوپایان معمولاً بهوسیله اندام ساقه مانندی به نام پایچه (pedicle) به تهنشستهای کف حوضه رسوبی متصل میشوند. اندازه بازوپایان معمولاً از ۵ میلیمتر تا ۸۰ میلیمتر است.
************************
سَرپایان (Cephalopods) ردهای از جانوران شاخهٔ نرمتنان هستند. ویژگی سرپایان، قرینه بودن دو بخش بدن، داشتن سر برجسته، و داشتن بازو یا شاخک است.
از جانوران سرپا میشود هشت پا، ناتیلوس، سپیداج، سرپاور، سرپاور دم کل، سرپاور جهنمیا ،سپیرولا و تانینگیای ایرانی را نام برد.
***************************
ناوپایان (Scaphopoda) یکی از ردههای جانوران نرمتن هستند.
ناوپایان دریازی هستند و حدود ۲۰۰ گونه از آنها شناخته شده است. صدف آنها لولهای شکل است که از هر دو طرف باز است.
*********************************
گهوارهٔ دریایی یا کیتون، نوعی جانور آبزی ابتدایی است. این جانوران رده چندلاکهایها را تشکیل میدهند و این رده ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ گونه را در بر میگیرد.
گهواره دریایی جانوری است از شاخهٔ دوسوئیان (Bilateria)، زیرفرمانروی پُریاختگان جانوری (Metazoa) از ردهٔ چندلاکهایها (Polyplacophora). رده چندلاکهایها پیش از این «دوعصبیان» (Amphineura) نامیده میشد.[۱]
نام کیتون از یونانی آمده و خود آن وامواژهای است از زبانهای سامی که ریشهٔ آن به سومریمیرسد و به معنی و همریشه با همان واژهٔ کتان است.
صدف گهوارههای دریایی از هشت صدفک جداگانه تشکیل شده که در لبههای جلو و عقبشان همپوشانی دارند و با این وجود در حرکت به خوبی با یکدیگر جفتوجور هستند. این صدفها حفاظت خوبی برای این جانوران هستند و زمانی که هر یک از آنها ناچار شود از لایههای پایینی آب بیرون بیاید این صدفها به گونهای جمع میشوند که گهوارهٔ دریایی شکلی توپمانند به خود میگیرد. صفحههای صدفی آنها را سازهای احاطه کرده که اصطلاحاً «کمربند» نامیده میشود.
بندپایان:
بندپایان معرف قدیمی ترین و غالب ترین اشکال حیاتی کره زمین بوده و از نظر کثرت تعداد گونه و تنوع سیستمهای زندگی و ساختمانی که در زیرشاخههای بندپایان مشاهده میشوند در سلسله جانوران مقام اول را داد. شاخه بندپایان دارای بیش از ۸۰% گونههای شناخته شده در بین بی مهرگان و شامل ۷۵% گونههای سلسله جانوری است. مبدا پیدایش بندپایان احتمالا مربوط به پیش از دوره کامبرین در دوران اول و بیش از یک میلیارد سال قبل میباشد. شکلهای اولیه بندپایان از جمله Trilobita و Gigantosteracea و Xiphosura عموما آبزی و دارای دستگاه تنفسی برانشی بودهاند و انتقال زندگی بندپایان به خشکی همزمان با تحول پوشش گیاهی زمین و پیدایش اولین نباتات آوندی در اواخر دوره سیلورین صورت گرفتهاست به طوری که اولین بندپایان زمین زی احتمالا دارای زندگی آبی و خشکی بودهاند 
خارپوستان (Echinodermata) خارپوستان گروه بزرگی از جانوران دریایی را تشکیل میدهند که از لحاظ ساختمان بدنی با دیگر بیمهرگان تفاوت اساسی دارند. بدن این جانوران از صفحاتی با خارهای آهکی پوشیده شدهاست. بدن دارای تقارن دوطرفه و گاهی اوقات تقارن پنجتایی است. تعدادی از آنها زندگی ثابت داشته و گروهی به طور آزاد زندگی میکنند. خارپوستان دارای سامانه جریان آب در بدن بوده که با سایر بیمهرگان تفاوت اساسی دارند.
خارپوستان تنها جانورانی هستند که دارای پنج قسمت اصلی در بدنشان میباشند آنها دارای پوسته سفید و سختی هستند که ممکن است روی آنها تیغههایی باشد خارپوستان توسط صدها پای لوله مانند پر از مایع حرکت میکنند آنهایی که فقط در دریا زندگی میکنند شامل ستاره شکننده، ستاره دریایی، خارپوست دریایی و خیار دریایی میشوند بیشتر این جانوران در آبهای کم عمق زندگی میکنند اما ستارههای ظریف در عمق دریا زندگی میکنند.
خارپوستان در میان بی مهرگان، نزدیکترین شاخه به شاخه مهرهداران هستند. خارپوستان اسکلت داخلی دارند اما نه شبیه به انسانها. در واقع اسکلت آنها از یک تعداد صفحات تشکیل شدهاست که توسط یک لایه نازک خارجی پوشیده شده، بطوریکه عملاً بهنظر میرسد که اسکلت آنها خارجی است.
در حدود 6500 گونه از خارپوستان وجود دارد و آنها در دریاهای سراسر جهان پراکنده هستند ستارههای دریایی عموماً گوشتخوار هستند اما بعضی گونهها از گیاهان کوچک و یا ریزههای غذا که در بستر دریا قرار دارند استفاده میکنند.
ستارههای ظریف دریایی به تعداد زیاد در بستر دریاها و تا عمق (2500) 7620 متری یافت میشوند ستاره ماهی معمولی اقیانوس اطلس میتواند پوسته صدف خوراکی را بشکافد شکم خود را از لای شکاف (50/1 اینچ)5/0 میلی متر در ان وارد کند و صدف درون آن را بخورد بیشتر گونههای ستاره ماهیها دارای پنج دست هستند اما بعضی تا پنجاه دست هم دارند.
ستارههای دریایی معمولاً دارای پنج دست هستند (یا بیشتر ضریب 5 تعداد دستهای آنها خواهد بود) ستاره دریایی از دستهایش برای بازکردن پوست صدفها و حلزونها استفاده میکند. توصیف
خارپوستان، دریازی و اکثرا کفزی هستند. دارای تقارن شعاعی در زمان بلوغ ولی دو طرفه در دوره? لاروی، دارای پوشش آهکی به صورت خار یا حلقههای آهکی، فاقد سر و بدن بندبند، و دارای دستگاه گوارش ساده ولی کاملاند.[1]
تنفس آنها از طریق آبششهای پوستی معلق و شبکه? آوندی است و فاقد دستگاه دفعی وازنشی مخصوصاند ولی سلولهای آمیبی موجود در مایع حفره? عمومی بدن این امر را انجام میدهند. فاقد دستگاه گردش خون ولی دارای دستگاه خونیاند[2].[3]
دستگاه عصبی خارپوستان شامل سلولها و فیبرهای عصبی، حفره? عمومی در برگیرنده? سه قسمت احشایی، شبکه? آبی و دستگاه خونی در دوره? لاروی است. اندامهای جنسی نر و ماده جدا و غدد جنسی بزرگ با مجاری جنسی ساده دارند. تولید مثل آنها به صورت جنسی، لقاح بیرونی، رشد غیرمستقیم از طریق مراحل لاروی است. دارای قابلیت خودبرشی هستند.[4] ردهها
رده لالهوشان مانند لالههای دریایی (ستارگان پَری)
رده خیارسانان مانند خیارهای دریایی
رده ستارهسانان مانند ستاره دریایی
رده مارسانان مانند ستارههای شکننده
رده خارداران مانند توتیای دریایی
